Kwen: 1992 - Bosnië en De Waarheid

- vader moet zijn zoon Nermin roepen van de Serviërs
- kunnen journalisten de waarheid vertellen in oorlog? Kunnen ze hun werk doen?
- Bosnië meest gemengd volk in Joegoslavië, daarom daar meeste problemen toen het onafhankelijk werd
- Slavko Podgorelec schreef voor de vijand, in Zagreb over wat de Serviërs aanrichtten
- aanpassen, in angst leven of vluchten? Sommige journalisten moesten het leger in om te sneuvelen
- Rajko Vasic was resentator, maakte opmerkingen over nationalisten
- verzetskrantje door filosoof Miodrag Zivanovic
- wat is de waarheid in oorlogstijd? - lastige vraag
- de waarheid is een glibberig pad
- zo zorgvuldig mogelijk vertellen vanuit verschillende perspectieven 

Kwen: 1991 - Sovjet-Unie

- Sovjet-Unie opblazen in 1991
-'s morgens 11u wodka uitproberen
- natuurkundeprofessor Stanislaw Sjoesjkevitsj ondergang Gorbatsjow
- "Get out of Control" door Misja Barzynkin rocker

- nieuw album 'Deja vu'
- 'Gazpromcity" over toren die ze in St. Petersburg willen bouwen
- "Rock Club" door Televizor
- westerlingen hadden slecht beeld van Russen na de val van USSR
- Russen na de val onzeker
- Stroegatski-broers, de intelligente fantasy-schrijvers ("religion is the way to onderstand everything without knowing everything'
-oude rockers grijpen opeens naar religie
- leden van Leningradse rockclub
- politiek is shit, wat telt is geld, roem en succes
- Wit-Rusland lijkt op een Sovjet-museum, een gesloten maatschappij met diezelfde overal meeloerende overheid

Kwen: 1989 - Roemenië

- opstand kerst '89 tegen dictatuur

 

- Nicolae Ceausescu's graf vol bloemen

- executie is helemaal gefilmd
- hoe ver moet het bij het volk gekomen zijn dat het volk zijn eigen leiders als straathonden behandelt?
- theaterdirecteur stond met koffers klaar omdat zijn gebouw 'misschien' werd gesloopt voor groot, onbekend bouwproject van Ceausescu
- in de chaos werd dichter naar voren geroepen (na de opstand)
- haastig proces dat nog geen 2 uur duurde
- gebouwen op Ceausescu's boulevard zijn billboards van westerse merken
- plattelandsmensen willen terug naar het communisme

Kwen: 1986 - Tjernobyl

- reizen naar Tjernobyl
- vrachtwagen in lood tegen straling
- Pripyat: 'modelstad'
- je voelt, ruikt, ziet het gevaar niet
- soldaten moesten rollen lood van 3mm dik zelf snijden
- bontjas is kwijt!
- weinig beschadiging, zoals westerse media beweert
- tussen 20 en 40 seconden op dak van ontplofte centrale werken
- terug naar de stad, eigen huis kraken, 'oma Masja' leeft in verboden zone

Kwen: 1984 - Engeland

- Staking mijnwerkers vs. Thatchers
- politie trad hard op
- codes voor namen omdat telefoon werd afgetapt
- IRA-posters: de muren hebben oren
- sommige mijnwerkers gingen toch werken ('verraders'), stakingsbrekers
- ze werden afhankelijk van voedseldistributie
-Thatcher - Iron Lady
- mensen stuurden oude schoenen, die verbrandden ze
- mijnwerkers verloren: moesten werken na een jaar staken

Kwen: 1974 - Portugal

- geraakte mensen leverden de soldaten ; punten' op
- napalm: benzine met verdikkingsmiddel
- verboden nummer op de radio spelen was het startsein van de staatsgreep
- het was een keurige staatsgreep
- alles volgens regels, zelfs stoplichten
- de Kapiteins (die het begonnen)
- Anjerrevolutie was een vrolijke revolutie
- landhuis in Torre Bella van de hertog overgenomen

Kwen: 1968 - Amsterdam, Parijs, Berlijn

- revolutie babyboomers
- landjuweelfestival
- 'iedereen boven de 30 verdacht'
- provo-beweging: milieuvriendelijke witte fietsen beleid

 

- love-generation
- Fabeltjeskrant hints naar de actualiteit
- Eerste generatie die nooit honger heeft gekend
- demonstraties tegen Vietnamoorlog
- opstanden stoppen rond etenstijd voor een eetpauze
- police roits: vakterm, politie die hard optreedt
- opstandelingen in Duitsland leken militairen
- weinig taboe, behalve bestemmingen om naartoe te reizen, zoals Portugal
- er was heel veel revolutie, maar niet op straat

Kwen: 1961 - DDR

- 11 blokkades vormen de Berlijnse muur

- iedereen was oorlogsmoe, socialisme bood rust aan
- geen automatische geweren etc. in de stad vanwege geluidsoverlast
- leven van geboorte tot dood bepaald door de staat
- het experiment van de DDR (de muur)

Kwen: 1958 - Frankrijk en Algerije

- Fransen in Algerije werden Pied noirs genoemd vanwege hun zwarte laarzen bij aankomst in Algerije

- Algerije had soldaten die Frankrijk (de geallieerden) hielpen bij de bevrijding op kamelen
- Fransen martelen
- "La Question" over de marteling van hun leger werd in Frankrijk veel gelezen
- La battaglia di Algeri
- "ondervragingstechniek" niet zo verschillend van die nu in Bagdad
- guerrillastrijd duurde 2 jaar

Kwen: 1956 - Hongarije

- de 1 week durende opstand gaf hen hoop, tot de Russen kwamen, 33 jaar zwijgen daarna

 

- eerst opstanders beschoten, daarna gingen overlevenden de soldaten die schoten lynchen

- 1 van die lynchers veroordeeld op grond van een foto (hij beweerd onschuldig te zijn)
- Hongaarse familie bij Geert Mak op zonder
- betogers werden bestempeld als fascisten en contrarevolutionair
- AVH (de gehate politie) maakte instructiefilmpje (veiligheidsdienst) over hoe te bespioneren

Kwen: 1950 - Europa

- motto: "nooit meer oorlog"
- begon in Luxemburg
- de Europese gemeenschap voor kolen en staal (economisch gebied samenwerken = wellicht vrede)
- de Europa roadshow in Kosovo

- kinderen vonden het lastiger het verleden achter te laten zoals hun ouders het wilden
- taalgrens loops dwars door het dorp van St. Jorisweert (belgië)
- de Fanfare in dit dorp is voor het grootste gedeelte Franssprekend (was vroeger anders)

Kwen: 1948 - Tjechië

- 40 jaar lang 'aan de verkeerde kant van het ijzeren gordijn'
- in 1948 greep het communisme de macht
- wat is van wie? en waarom? daar gaat het om na de val van het communisme
- Fabriekseigenaar vs. uitvinder
- Ivan Kruzik: uitvinder, hij beschouwt zichzelf als eigenaar van de turbine, hij wil er elektriciteit mee wekken en het verkopen aan de dorpsbewoners
- nu stort de uitvinder zich opnieuw op vonsten die het leven van de mens moet verrijkenL een volledig uitgeruste kampeerwagen op basis van een Skoda 120

Kwen: 1946 - Israel

- > waar was je al die tijd? (buren)
  < in de concentratiekamp
  > wees maar blij dat je hier niet was en de hongersnood niet hebt meegemaakt
- veel joden wilden niet meer in Europa wonen, gingen naar Israel
- ze wilden wraak, 'De Wrekers'

 

- Plan A, zo veel mogelijk Duitsers doden, liefst 6 miljoen, net zoveel als de joodse slachtoffers
- water vergiftigen, snel wreken want iedereen wilde vrede
-  niemand sprak in Duitsland over de geschiedenis van de 20e eeuw
- pas op de universiteit werd daarover gepraat, niet op de middelbare school enzo
- schuldgevoelens, dus daarom zwijgen ze
- Amerikaanse serie 'Holocaust', 20 miljoen Duitse kijkers

- onder het communisme waren de slachtoffers dappere niet-fascisten, nooit joden

Kwen: 1945 - Joegoslavië

- iedereen 65+ draagt zijn eigen verhaal
- iedereen jonger herinnert zich een oorlog in de jaren op
- communist Tito

- waar is Tito? Duitsers wisten het niet
- onder de leiding van Tito 40 jaar vrede in Joegoslavië tot zijn dood
- hoe gaan ze na de laatste oorlog om met de buren?

Kwen: 1945 - Duitsland en Rusland

- mag je gemene vijanden ook gemeen bestrijden?
- Dresden werd platgebombardeerd

- Seeds of Chaos: vera Brittain over de bombardementen op Duitse burgers

- "De oorlog trekt alles glad"
-hoelang mag je doorgaan? bij hoeveel slachtoffers?
- heiligt het doel de middelen?
- vrouwen werden beschouwd als oorlogsbuit
- Russen verkrachtten, waarom? vernederen...

Kwen: 1944 - Warschau en Praag

- opstand in Warschau en Praag, maar ze kregen geen hulp van de bevrijders om politieke redenen
- geen privé toilet, maar geheime kamer voor contact tussen UK en USA
- Churchill kon niet helpen, Roosevelt wilde niet helpen, Stalin weigerde te helpen
- in Praag groeven Amerikanen een latrine (openbare wc)
- Phillips hielp het verzet
- Amerikanen doen alsof ze de bevrijders waren, maar de Russen waren er eerst

Kwen: 1943 - Polen

- Poolse dorpen verdreven, bezit door Duitse nieuwe inwoners
- alles gefotografeerd
- Lille Steinmüller woorde in Siemnice

- Lille's vader was niet zo aardig
- met gezicht knielen naar kuil en ze werden van achter geschoten
- als jongetje is Lonka gescheiden van zijn ouders
- niemand zegt iets over 1 episode: wat er in Siemnice is gebeurd

Kwen: 1943 - Stalingrad

- ze graven militairen op
- na 1945 heeft Stalin zelf een geschiedenis gemaakt, verzonnen
- zelfs veteranen gingen hierin geloven
- soldaten mochten geen stap terug doen
- "Ivan's oorlog"
- alle burgers in Stalingrad moesten meevechten
- lijken net buiten de stad begraven omdat kinderen/ ouderen niet sterk genoeg waren om ze verder te slepen
- "hoeveel lucifers zijn er verbrand?", "hoeveel potloden zijn er gebroken?"
- plaatselijke museum in Stalingrad met 360graden schilderij nederlaag duitsland
- propaganda posters met leuzen als 'maak de Duitsers dood' zegt Nikolaj Zazejev
- glasnost: openheid

Kwen: 1942 - Duitsland

- crematorium omdat tyfus uitbrak in Buchenwald en omliggende dorpen
- concentratiekampen waren fabrieken van de dood

- verbrandingsovens moesten op volle toeren werken
- oven dat geen energie-toevoer meer nodig had, brandde op de lijkentoevoer
- massaverbrandingsoven
- afhankelijk van ingenieurs die dit als een uitdaging zagen
- Kind K.: ziek kind en vader schreef brief aan Hitler of hij hem mocht laten inslapen
- begin project T4: geestelijk/ lichamelijk gehandicapte kinderen doden ("euthanasie")
- in 1942 werd besloten dat alle joden op dezelfde manier als T4 uit te roeien
- Ernst Topf zei dat hij gedwongen werd ovens te maken, bewijs voor tegendeel
- ovenmakers waren geen nazi's/ anti-semitismen maar zakenmannen

Kwen: 1940 - Frankrijk

- de Markies was journalist, gespecialiseerd in Duitsland
- Frans-Duitse inval 1940 de Markies verdacht, dus vluchten naar het zuiden/ westen
- Duitsers hadden 2/3e van Frankrijk
- Petain (president Frankrijk) vestigde zich in Vichy, dat de 'hoofdstad van Frankrijk' werd
- Franse politieagenten leverden (buitenlandse) joden uit aan het vrije Frankrijk aan Duitsland
- Grand Palais grote anti-Joodse tentoonstelling
- Fransen houden vol dat ze tegen Duitsers waren en dt de regering in Vichy de vinding was van een bejaarde president en een paar 100 machteloze ambtenaren
- status Juif: Joden 2e rangs in 'vrije'
- Vichy-Frankrijk was regime dat wél werd toegejuicht
- Status du Parc: appartement van baas van stiefvader Bernard Ullman (de Markies) nogs teeds van hem
- deur/ raam stuk van Petain: hij wilde niet weg
- Duitser namen hem toch mee

Kwen: 1939 - Duitsland

- gedicht van Baldur von Schirach
- Hitler was messias voor Baldur
- leider van Hitler Jugend

 

- erg populair: kinderen konden voor het eerst op vakantie, samen dingen doen, maar uiteindelijk werden ze soldaten
- Duitse soldaten die het niet aankonden, werden ingepamperd zodat ze het wel aankonden om in bijv. concentratiekampen te werken
- 3,5 durende posemrede van Himmler over joden
- allemaal opgeleide mannen die joden wilden uitroeien
- mensen kenden begrippen als holocaust en Auschwitz niet om de komende oorlog te oordelen (zoals wij dat nu doen), alleen het verliezen van zoon/ vader/ etc. 

Kwen: 1937 - München

- Hitler kneedde de wereld naar zijn eigen smaak en verlangens
- hij schilderde een klein en liet de gebouwen weg die hem niet bevielen: veranderde niet (bijv. kunst en boeken moesten weg die hem niet bevielen)
- Joseph Thorak kunstenaar
- regime dienen dmv. beelden (propaganda; tv, radio, etc.)
- Hugo Bosch ontwierp de SS-pakken

 

- bij opening Haus der Deutschen Kunst was kunst voor de massa: kunst dat iedereen wel mooi vond

- hoe verleidde hij het volk? propaganda: het beeld van Hitlers ideale wereld
- Otto van der Loo fietste 2 weken om de opening te zien van Haus der Deutschen Kunst
- heel rijk door Mein Kampf, postzegels, briefkaarten

- Enartete (ontaarde) Kunst: met tekst erbij hoe slecht het was
- Enartet: niet normaal, je mocht het niet mooi vinden

Kwen: 1936 - Spanje

- Juan Duarte Martin werd vermoord vanwege geloof

- wet op de historische herinnering
- anarchisten vs. communisten
- mensen vluchten naar Frankrijk
- Emilio Silva zoekt vermisten op
- 40 jaar na de burgeroorlog waren er represailles

Kwen: 1933 - Rusland

- Pavlik verraadde zijn eigen vader

- het exemplaar dat plaatsvond onder de leiding van Stalin
- verschillende verhalen rondom Pavlik
- showproces Vladimir Ramenov
- dreigen met familie tot bekentenis
- kindertehuizen ver in Siberië
- Pavlik was goede propaganda om kinderen te stimuleren te kiezen voor vaderland (boven familie, etc. dus verraden als het moet)
- eerst waren boeren slachtoffer, toen begon de Grote Terreur van 1937-1938
- Stalins terreur was totaal willekeurig
- geschiedenisboeken zonder de donkere tijden van Rusland

Kwen: 1929 - Berlijn

- Rotke verzamelt alles van de jaren 20
- Gouden jaren van 1924 - 1929
- Franz Biberkopf probeerde een goed mens te zijn, maar dat was niet gelukt

- Sebastian Hafner schreef over ervaring opkomst Hitler
- Berlijn was een toevluchtsoord voor kunstenaars

Kwen: 1925 - Predappio, Italië

- Mussolini had verschillend aanhang
- de achterstand dreef alle Italianen
- Novo Jento (film)
- fascisten waren sadisten
- "je mag alles verkopen als je het maar souveniers noemt"

- Hitler groet op zijn manier want 'dat is hygiënischer'
- mussolini liet zich (oa zwemmend) filmen

- Mussolinist verzamelt spullen/ erfgoed van Mussolini
- fascisten en nazi's hebben grote verschillen eenovereenkomsten 

Kwen: 1922 - Berlijn

- Rathenau (minister van buitenlandse zaken) wordt vermoord in Berlijn
- vrijkorpsen: losgeslagen soldaten die hun wapens weigeren te ontbinden
- Ernst von Salomon medeplichtig: oorlog was nog niet voorbij
- Kern en Fischer ontsnapten per fiets
- mensen verkleedden zich als de fietsers om de politie af te leiden

Kwen: 1917 - Rusland

- Oktober 1917: Eisenstein (film)

- geschiedenis is maakbaar in Rusland
- Lenin keerde zich tegen de voorlopige regering met behulp van Duitsland
- Oktober revolutie was gefinancieerd door de Duitse ministerie
- een tour waar Lenin was geweest
- de verzonnen geschiedenis: museum van revolutie
- studie naar leninbeelden
- 'Red soldier is still laughing"

Kwen: 1917 - Frankrijk

- Russen hielpen Fransen
- veel Russen nog in Frankrijk (nazaat van Russische soldaten)
- februari revolutie terwijl ze in Frankrijk waren
- ruimtevaarders kunnen niet terug, werden de ruimte ingestuurd door een land dat niet meer bestond
- handleiding voor executie
- getuigenschrift van Poinceau (over de executies die hij van dichtbij meemaakte)
- herenigd met familie na 50 jaar

Kwen: 1916 - De Somme

- tourgidsen op slagvelden in Somme

- moeite met herinneren waarom die hele oorlog begonnen was
- filmer Geoffrey Mellens echt of niet?
- tank geboren in Bovington
- ontwerp moderne tank lijkt op een computerspel
- GPS systeem met loopgraven
- met Singer naaimachine poon krijgen want man stieft in de oorlog
- tanks gingen 5 km/u
- Tommy Spree's oom publiceerde een fotoboek: Krieg dem Krieg

- Anthelme Mangin, soldaat met geheugenverlies (Octave Monjoin)

Kwen: 1915 - Ieper, België

- soldaten in shellshock werden lafaards genoemd en geëxecuteerd
- Boer Covemaeker is het laatste slachtoffer van de Eerste Wereldoorlog
- sinds 1920 zijn er mijnenvegers
- "Ieper is de grootste begraafplaats van de wereld"
- geallieerden gebruikten 3x meer gas dan de Duitsers (toch stonden de Duitsers bekend om het gebruik van gas)
- Duitsers gebruikten traangas, van traangas naar mosterdgas (bij aanraking blaren), dus steeds wreder
- Amerikanen, Fransen, Britten ordenen doden nog een keer
- shell shock: snel getraumatiseerd raken en daar allemaal anders op reageren: executie in het Britse leger (1e WO), Harry Farr was er een van

Kwen: 1904 Wenen en Sarajevo

- Gavril Princip doodt Franz Ferdinand
- Mile Princip is achterneef van Gabril, Georg v. Hohenberg is de kleinzoon van Franz
- Mile denkt dat Princip een held is, geen misdadiger zoals nu in Sarajevo wordt beweerd
- Georg vindt vrouw van Ferdinand eigenaardig

- draaiboeken om legermachten in beweging te brengen
- iedereen was bondgenoot van elkaar dus de oorlogverklaringen volgden elkaar snel op
- eerste 4 van de 7 'terroristen' hebben allemaal een eigen reden Ferdinand niet te vermoorden
- Wenen was de plaats waar iedereen kwam 'om  het te maken'
- in Sarajevo oorlog zichtbaar in de architectuur
- "hoe je in de geschiedenisboeken staat, ligt eraan wie aan de macht is"

Kwen: 1906 - Berlijn en Wenen

- Vergangenheitsbewaltigung: Duitse worsteling om in het reine te komen met het verleden
- Köpenick: schoenmaker Wilhem Voight haalt een stunt uit en houdt mensen voor de gek en krijgt geld (wordt  vergeleken met Robin Hood)

- Wenen: alles draait om 'het bal' met allerlei verschillende aangelegenheden. Dansschool waar je iedereen die belangrijk voor je zal zijn, leert kennen

- antisemitisme: Lueger en Hitler
- Hitler keek op tegen joden toen hij in Wenen was

- Berlijn is een jonge stad ten opzichte van Londen, Parijs; Kaiser Wilhelm bouwde veel imponerende monumenten

- Wilhelm vluchtte naar Doorn, een 'klein paleisje'

- Franz Joseph (keizer/ koning van oostenrijk / hongarije) wilde niet met de technologie mee 

- Hitler in Wenen van 1907 tot 1913 as hopeloze schilder: hij vond het een rassenbabylon

- Burgemeester Lueger speculeerde voor de angst van de burger voor de moderne tijd (joods liberalisme)

Noortje: 1916 De somme

* "ze gaven hun toekomst op, om ons heden te geven"
* jeffrey Wellens -> film van gevechten, heldendaden voor bioscoop voor thuisfront, werd binnen 6 weken laten zien -> nagespeeld.
* GPS route van de voormalige loopgraven
* Britten gingen tanken gebruiken (1817) Bovington

* Namen van tanks gingen van subtiele vrouwen namen zoals "Deborah" naar "Challenger II" en werden bediend dmv soort playstation controller -> spiergeheugen, voelt "vertrouwd"
* Tank bezitter " geen 23 ton roest, maar 23 ton herinnering" "tanks zijn gevoelige machines" "dode dieren, het dier heeft gebloed, de inzittende zijn omgekomen" "er komt geen andere tank bij, je moet een tank behandelen als een dame, en dames kunnen jaloers worden"
* Krieg dem Kriege - Ernst Friedrich - cosmetica in de 1e WO
* Levende dode, soldaat zonder identiteit -> 300 families herkende hem als hun eigen familielid.

Noortje: 1915 Ieper België

* Onontplofte bommen, lopen op het land is als russisch roulette
* 40.000 km loopgraven = bijna 1 x om de aarde
* Bij slag om Passendaal lagen per m2 10 projectielen
* "je woont in de grootste begraafplaats van de wereld" Piet Chielens
* gebruik van gas als wapen -> gasmaskers



















* Verschil van oorlogsgraven van Groot Brittanie ten opzichte van Ieper -> britten zijn begraven om de heldendaden (zelfs in de dood) te herinneren.. in Ieper vertellen de graven het vreselijke verhaal van de oorlog
* Last Post -> hoornblazer

* fabeltje dat duitse soldaten staand begraven worden om zelfs in de dood als held te blijven staan -> onzin.
* shellshock werd niet serieus genomen leidde tot excecutie
 

Noortje: 1901 Berlijn en Wenen

* gevoel oor ondergeschiktheid
* symbool voor de gehoorzaamheid

Keizer Wilhem -> handicap,,,haat voor machtige steden als Londen en Parijs -> bouwde imposante gebouwen ter compensatie van zijn handicap, en om te overtreffen -> Erbse Paralyse

Wenen: het bal en etiquette les voor elite -> oostenrijk-hongaarse dubbel monarchie bestuurd door
Frans Joseph: afkeer tegen vernieuwing -> conservatief, Frans Ferdinant was zijn opvolger.
Joden werden verweten van het inperken van het katholisisme -> grote "doelgroep"
Hitler zag zichzelf net als de joden als een elite, die de opera bezochten